NISONE onderzoekt statineklachten met hulp van Digizorg 

Spierpijn, vermoeidheid, het gevoel dat ‘statines niet verdragen worden’. Het zijn klachten die veel genoemd worden door patiënten die cholesterolverlagers gebruiken. Maar hoe vaak worden deze klachten daadwerkelijk veroorzaakt door statines zelf? Die vraag staat centraal in het NISONE-onderzoek, een landelijke studie waarin wetenschap en digitale zorg samenkomen met Digizorg als digitaal platform voor monitoring en patiëntparticipatie. 

Twijfel rond statines 
Statines behoren tot de meest voorgeschreven medicijnen ter wereld en verlagen aantoonbaar het risico op hart- en vaatziekten. Toch stoppen veel patiënten voortijdig met de medicatie vanwege mogelijke bijwerkingen. Negatieve media-aandacht en verhalen uit de omgeving versterken het negatieve beeld. Uit eerder onderzoek is bekend dat een groot deel van deze klachten ook optreedt bij gebruik van een nep medicijn, een klassiek voorbeeld van het nocebo-effect. 

Het gevolg: patiënten stappen vaker over op alternatieve, vaak veel duurdere cholesterolmedicatie, terwijl niet altijd duidelijk is of dat medisch nodig is. 

Het NISONE-onderzoek 
Het NISONE-onderzoek (N=1) wil helderheid bieden. In deze studie doorlopen deelnemers een 30-weekse NISONE -interventie, bestaande uit vijf blokken van zes weken. Gedurende deze periode krijgen zij afwisselend een statine of een placebo, zonder te weten welke behandeling ze op dat moment gebruiken. Ook onderzoekers zijn geblindeerd. 

Door klachten en ervaringen systematisch vast te leggen, kan per patiënt worden vastgesteld of klachten samenhangen met het gebruik van statines, of juist ook optreden tijdens placebo-periodes. Twee derde van de deelnemers neemt deel aan deze interventie; een derde vormt de controlegroep. 

De studie loopt sinds april, wordt uitgevoerd in 11 centra in Nederland en moet uiteindelijk 249 deelnemers includeren. De looptijd is gepland tot 2031, met een publicatie in BMJ Open in het vooruitzicht. Hoewel de studie nog loopt, sluiten de eerste observaties aan bij eerdere NISONE -studies, waarin bij het overgrote deel van de patiënten geen verschil werd gezien tussen ervaren klachten tijdens statine- en placebo-gebruik. 

Digizorg als digitale ruggengraat 
Een belangrijk onderdeel van NISONE is de inzet van Digizorg. Het digitale platform ondersteunt het onderzoek op meerdere fronten en maakt intensieve monitoring haalbaar. 

Deelnemers registreren via de Digizorg App meerdere keren per week hun klachten, medicatiegebruik en eventuele beperkingen door spierpijn. Ook vragenlijsten over algemene bijwerkingen maken hier deel van uit. Deze frequente en gestandaardiseerde metingen zorgen voor rijkere en betrouwbaardere data dan traditionele meetmomenten. 

Daarnaast faciliteert Digizorg de communicatie tussen patiënt en behandelaar. Rond evaluatiegesprekken worden automatisch rapportages gegenereerd: een dag vooraf een tussenrapport voor patiënt en zorgverlener, en na afloop een volledige rapportage in de app. In de Digizorg Cockpit hebben behandelaars overzicht over klachtenpatronen, consultdata en cholesterolwaarden. 

Omdat Digizorg organisatie-overstijgend werkt, ondersteunt het platform ook de samenwerking tussen verschillende zorginstellingen. Dat maakt het geschikt voor grootschalig, landelijk onderzoek én voor toepassing in de dagelijkse zorgpraktijk. 

Meer dan onderzoek alleen 
Volgens de initiatiefnemers laat NISONE zien hoe digitale zorg verder kan gaan dan ondersteuning van de dagelijkse praktijk. Door Digizorg in te zetten als onderzoeksinstrument ontstaat niet alleen betere dataverzameling, maar ook meer inzicht en rust voor patiënten. De objectieve terugkoppeling ondersteunt het gesprek in de spreekkamer en draagt bij aan shared decision making. 

Het onderzoek is ontwikkeld binnen het Erasmus MC, onder klinische verantwoordelijkheid van internist-vasculair geneeskundige Melvin Lafeber en met PhD-student Ruben Mijnster, met Digizorg als partner voor dataverzameling en patiëntcommunicatie. 

Vooruitblik 
Als NISONE bevestigt dat veel klachten die ontstaan tijdens het gebruik van een statine niet door het medicijn zelf worden veroorzaakt, kan dat grote gevolgen hebben: meer patiënten die hopelijk met minder klachten een statine kunnen blijven gebruiken, minder onnodige overstappen naar dure alternatieven en lagere zorgkosten.  

Tegelijkertijd benadrukt het onderzoek de potentie van digitale platforms zoals Digizorg om wetenschappelijk onderzoek toegankelijker, efficiënter en patiëntgerichter te maken.