Hoe fitter erin, hoe fitter eruit – prehabilitatie via Digizorg 

Een operatie is voor veel patiënten een spannend moment. Wat veel mensen niet weten: de voorbereiding begint niet pas op de operatietafel, maar dagen, en soms zelfs weken, daarvoor. Binnen het Erasmus MC helpt Digizorg patiënten om zich actief voor te bereiden op hun ingreep. Met het project ‘Beter de operatie in’ krijgt prehabilitatie een vaste plek in het zorgproces. 

Bewegen vóór een operatie? Juist wel.

"Soms denken patiënten dat ze beter rustig aan kunnen doen voor een operatie of ze zijn onzeker over waar ze goed aan doen" vertelt Iris van den Berg, een van de betrokken fysiotherapeuten. "Maar juist in beweging blijven helpt om conditie en spierkracht op peil te houden. Zelfs in korte tijd kun je verschil maken."

Dat inzicht vormde het startpunt van het project. Fysiotherapeuten merkten dat zij in de spreekkamer steeds opnieuw uitlegden dat bewegen veilig en belangrijk is. Waarom die informatie niet eerder en breder beschikbaar maken? 

Via de Digizorg-implementatieadviseurs kwamen meerdere disciplines samen: chirurgie, diëtetiek, psychosociale zorg, fysiotherapie en wondexpertise. De gezamenlijke ambitie: patiënten eerder en eenduidig informeren over wat zij zélf kunnen doen om hun herstel te verbeteren. 

Kleine stappen, groot effect 

Prehabilitatie draait om het verbeteren van de fysieke en mentale conditie vóór een operatie. Onderzoek laat zien dat patiënten die zich actief voorbereiden, minder complicaties hebben en sneller herstellen. Het motto is dan ook: hoe fitter erin, hoe fitter eruit. 

In de Digizorg App krijgen patiënten praktische adviezen die direct toepasbaar zijn. Denk aan dagelijks wandelen, lichte kracht- of ademhalingsoefeningen en het bewust opbouwen van activiteit binnen de eigen mogelijkheden. "Het gaat niet om topsport," benadrukt Iris. "Het gaat om haalbare stappen. Juist die kleine inspanningen zorgen ervoor dat iemand sterker de operatie ingaat."

Eiwitten als bouwstenen voor ons lichaam 

Naast beweging speelt voeding een essentiële rol in de periode vóór een operatie. Diëtist Samira van der Bas geeft patiënten binnen Digizorg uitleg over het belang van eiwitten en waar deze in de voeding te vinden zijn.  

"Eiwitten zijn de bouwstenen van ons lichaam," legt zij uit. "In de prehabilitatiefase, dus vóór de operatie, helpen eiwitten onder andere om de spiermassa zo goed mogelijk te behouden of zelfs iets te verbeteren. Dit bereid het lichaam goed voor op de operatie en de periode erna; minder kans op complicaties, een kortere opname duur en een sneller herstel."

In de app vinden patiënten voorbeelden van eiwitrijke producten en praktische tips om deze eenvoudig in het dagelijkse eetpatroon in te passen. Ook wordt toegelicht dat voeding en beweging elkaar versterken: zonder voldoende activiteit kan het lichaam eiwitten minder effectief benutten. 

Daarnaast is er aandacht voor vitamine D, omdat dit bijdraagt aan het behoud van spierkracht. Zo vormt prehabilitatie geen losse verzameling adviezen, maar een samenhangende aanpak waarin voeding, beweging en leefstijl elkaar ondersteunen. 

Ook mentale voorbereiding telt 

Een operatie brengt vaak spanning met zich mee. Daarom bevat de Digizorg-informatie ook aandacht voor mentale ondersteuning en leefstijl. Stoppen met roken of het verminderen van alcoholgebruik, zelfs kort vóór de operatie, kan positieve invloed hebben op wondgenezing en het risico op complicaties. 

De juiste informatie op het juiste moment 

Om patiënten zo vroeg mogelijk te bereiken, wordt de prehabilitatie-informatie gekoppeld aan afspraken op de polikliniek Anesthesiologie. Iedere patiënt die een operatie ondergaat, komt hier langs. Zorgverleners kunnen ook zelf de informatie koppelen aan een patiënt via de Digizorg cockpit. 

Zo komt prehabilitatie niet pas ter sprake als de operatiedatum vaststaat, maar al in een eerdere fase van het traject. 

Van informeren naar activeren 

Met ‘Beter de operatie in’ kiest het Erasmus MC bewust voor een laagdrempelige eerste stap: betrouwbare informatie, digitaal beschikbaar voor een brede groep patiënten. De ambitie reikt verder. In de toekomst wordt gekeken naar uitbreiding naar andere patiëntgroepen, zoals mensen die chemotherapie krijgen, en naar verdere digitale ondersteuning. 

Wat begon met een observatie in de spreekkamer, groeit zo uit tot een multidisciplinaire samenwerking waarin digitale zorg en preventie samenkomen. Want een operatie mag dan een medisch moment zijn, de voorbereiding ligt voor een belangrijk deel in handen van de patiënt zelf.